Gri Zehir: Kurşun

Şimdiye kadar verdiğim tariflerin fotoğraflarından belki farketmişsinizdir. Tabak, kâse, bardak, kupa gibi mutfak eşyalarını yakın bir zaman önce camdan imâl edilenlerle değiştirdim. Porselen ve seramik eşyalarda daha önce haberdar olmadığım bir tehlikeyi tesadüfen öğrenmem üzerine oldu bu değişim: kurşun tehlikesi.

Kurşunla ilgili farkındalığım, bu blog’a denk gelmem ile oluştu. Blog sahibi Tamara Rubin, kendi çocukları evlerinin boyasındaki kurşundan zehirlenen ve bunun sonucunda otizm ve dikkat eksikliği gibi çeşitli öğrenme bozuklukları yaşayan bir anne. Bu olaydan sonra kendini kurşun zehrinin bilinmeyen kaynaklarını tespit edip duyurmaya adıyor, hatta bununla ilgili bir belgesel bile çekiyor. XRF (X-Ray fluorescence) metodu ile çalışan bir cihazla her türlü eşyanın kurşun, kadmiyum gibi tehlikeli ağır metal içeriklerini ölçerek sayfasında duyuyuyor.

Zararları

Kurşun en çok çocukları ve hamileleri etkiliyor maalesef. Bir nörotoksin olarak zararlı etkisini gösterdiği yer: beyin ve sinir sistemi.

Kurşunun kabul edilen güvenilir bir kan seviyesi yok. O kadar zehirli ki, Dünya Sağlık Örgütü’nün yayınladığı raporda da ifade edildiği gibi kandaki çok düşük miktarlardaki mevcudiyeti bile çocukların beyinlerine kalıcı hasar verebiliyor. Otizm, dikkat eksikliği, hiperaktivite, davranış ve öğrenme bozuklukları, zekâ geriliği, nöbetler, başağrıları, kansızlık ve yavaş gelişime sebep oluyor. Hamilelerde ise düşük, erken doğum, düşük doğum kilosu ve bebekte gelişim bozuklukları gibi sorunlara yol açıyor.

Yetişkinlerde sinir sisteminin yanı sıra kardiyovasküler sistemi olumsuz etkilediği, yüksek kan basıncına ve koroner kalp hastalığına yol açtığına dair yayınlar mevcut. Düşük seviyede ancak uzun süreli kurşun maruziyetinin erken ölüm riskini arttırdığını söylüyor bilimadamları (Kaynak)

Kurşuna Hangi Yollarla Maruz Kalıyoruz?

Kurşunlu Benzin

Doğada bulunan bir ağır metal olan kurşunun bizimle temasa geçtiği farklı yollar var. Bunlardan biri benzin. 2004 yılına kadar ülkemizde kullanımı serbest olan kurşunlu benzin sayesinde hepimiz haddinden fazla zehirlendik. (Video) Şimdi kullanılan kurşunsuz benzinde kurşunluya göre 31 kat daha az kurşun var ancak hâlen var. Yoğun trafiğin olduğu yerlerde yaşayanların kanında kurşun oranlarının çok yüksek çıkma sebeplerinden biri araçların egzoz gazları. Sadece kurşun değil pek çok zehirleyici madde barındırıyor egzoz gazları. Eğer yeni ev bakacaksak mümkün olduğunca trafikten, sanayi bölgelerinden uzak yerleri seçmekte; şehir içinde yaşıyorsak da her fırsatta temiz havalı, bol oksijenli yeşil alanlara gitmekte fayda var.

Kurşunlu benzin kullanımı sebebiyle topraklarımıza kurşun karıştığından, özellikle trafiğe yakın bölgelerde yetiştirilen sebze meyvelerin de kurşun içeriği yüksek oluyor. Amerika’da yapılan bir çalışmada bebek mamalarında yüksek miktarda kurşun tespit edilmiş maalesef.

Sular

ABD’de Michigan Eyaletine bağlı Flint kasabasında yaşanılan kurşunlu su krizini duymuşsunuzdur. Eskiden döşenen su borularında ucuz ve dayanıklı olması sebebiyle kurşun kullanılıyormuş. Bu borulardan geçen sulara korozyon önleyici maddeler belediye tarafından atılmayınca suya fazla miktarda kurşun karışıyor ve toplu kurşun zehirlenmesi vakaları yaşanıyor.

Ülkemizdeki su şebeke altyapılarında kurşunlu su borusu kullanım durumu nedir bilemiyorum ama; her ihtimâle karşı musluk sularını asla içmemek; duş alırken, diş fırçalarken, sebze meyve yıkarken de etkilenmemek adına ev ana girişine su filtresi taktırmak alınabilecek iyi önlemler.

Boya, Kozmetik, Elektronik

Eskiden kullanılan boyalarda ve eski çocuk oyuncaklarında da kurşunun çok fazla olduğunu gösteriyor testler. Kozmetik ürünleri, mutfakta kullanılan kap kacak, elektronik malzemeler hâlen kurşun kullanılan ürünler arasında.

Elektronik mühendisi olarak çalıştığım zamanlarda bol bol kurşunlu lehim dumanı soluduğumu hatırladıkça üzülüyorum. Vücudumda depolanmak üzere bol miktarda kurşun almışımdır 🙁 Çalıştığım dönemde, Avrupa Birliği’nin oluşturduğu RoHS (Restriction of Hazardous Substances – Tehlikeli Maddelerin Kullanımının Kısıtlanması) direktifi kapsamında kurşunsuz lehime geçme adımları atılıyordu dünya genelindeki elektronik firmalarında. Umarım bu geçiş çoktan tamamlanmıştır.

Kozmetik malzelerde kurşun kullanımı çok yaygın. Özellikler rujlarda! Evet, ruj kullanan bir kadının her yıl ortalama 13 gram ruj yediği bilgisini göz önünde bulundurursak korkunç bir durum bu. Kozmetik alırken kılı kırk yarmak, üretici firmaları çok iyi sorgulamak lazım; hatta mümkünse organik sertifikalı, doğal malzemelerden imâl edilmiş markaları kullanmak daha iyi. Hepsi ciltten emilen, bizi anında zehirleyebilme gücüne sahip kozmetik malzemeler hayatımıza giren toksinlerin en önemli kaynaklarından. Bu alanda bize yol gösterecek güzel bir söz var: “Yemeyeceğin hiç bir şeyi cildine sürme” 🙂

Mutfak Eşyaları

Kristalden uzak durun!

Evet camın yanında boyalı seramikler, yaldızlı porselenler göze çok daha güzel görünüyor ama her şeyde olduğu gibi burada da göze görünenden ötesi var. Estetik mi, sağlık mı? sorusuna cevabımız net.

Seramik, porselen ve kristal gibi mutfakta kullanılan hammaddeler de kurşun içeriyor. Kristalden kesinlikle uzak durmak gerekiyor, çünkü kurşun kullanılarak imâl edildiği üreticiler tarafından da saklanmayan bir gerçek. Seramik ve porselenlerin ise bazılarında kurşun var bazıların yok. Özellikle üzerleri boyalı, yaldızlı yemek takımları ve evimde bol miktarda bulunan kedili, hayvan figürlü kupalar kurşun içeriği bakımından yüksek risk taşıyor.

Seramik, porselen ürünlerden alınacaksa üreticilerden kurşun içeriği hakkında analiz sonucu istemek işe yarayabilir. Araştırmalarımda IKEA’nın ürünlerinin kurşun bakımından genellikle temiz olduğunu ancak yine de istisnalar olabildiğini gördüm.

Seramik ve porselendeki kurşunu tespit etmenin en iyi yöntemi XRF cihazı. Ancak böyle bir cihazı kullanma imkânı olmadığı durumda (ki yüksek maliyeti sebebiyle ancak büyük laboratuvarlarda bulunuyordur) seçilebilecek en güvenilir hammadde türü ne olabilir? Bu soruyu Tamara Rubin’e sorduğumda “clear glass” yanıtını aldım. Yani düz, boyasız cam. Saklama kaplarım, fırın kaplarım zaten hep camdı ancak yemek tabaklarımız bardaklarımız seramikti, hem de yaldızlı ve boyalı olanlarından. Artık düz cama geçtim, içim rahat etti. Cam çukur tabak bulmakta epey zorlandım, piyasada kalmamış neredeyse.

Kanda Kurşun Testi

Kurşun maruziyetini ölçmek için en iyi yol kan testi yaptırmak. Amerikan Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi CDC’ye göre kurşunun güvenilir bir kan seviyesi bulunmuyor. Yani kanda hiç çıkmaması en ideali.

Kan testi güncel maruziyeti gösteriyor. Yani o anda kan dolaşımında kurşun bulunup bulunmadığını. Geçmişte yaşanmış bir maruziyet var ise vücut bu ağır metalleri genellikle yağ dokular içinde depoladığından kan sonucu temiz çıksa bile kurşun toksisitesi yine de mevcut demek oluyor.

Kurşunu vücuttan atmanın yolu ise iyi bir detoksifikasyon programı uygulamak. Biz kurşun detoksu için diyetimize ve kullandığımız besin desteklerine (özellikle bentonit kiline) güveniyoruz. Daha da yapılması gereken şeyler vardır mutlaka, ağır metallerin vücuttan atılması kolay bir süreç değil maalesef.

Bundan sonrası için; bir yandan vücuda daha fazla ağır metal girmesini engellerken, bir yandan da sağlıklı beslenip bağışıklık sistemini güçlü tutmaya çalışmak vücudumuzdaki mevcut ağır metallerin sorun oluşturma ihtimâlini azaltacaktır diye ümit ediyorum.

2 Comments

  1. Çiğdem 27 Nisan 2018
    • Mavi Yeşil Anne Mavi Yeşil Anne 27 Nisan 2018

Leave a Reply

%d blogcu bunu beğendi: